Baris
New member
Bir başka deyişle, “con pedale” sadece “ayağını pedala koy” şeklinde mekanik bir komut değildir.
Arkasında enstrümanın tarihi, bestecinin dönemi, salonun akustiği, kullanılan piyano ve icracının yorumu vardır.
Bu noktada Elif'in söylediği bir şey özellikle aklımda kaldı:
“Bazen eski bir notayı çalarken sadece bestecinin ne yazdığını değil, o notanın yazıldığı dünyayı da düşünmek gerekiyor.”
Bence çok haklıydı.
Peki Con Pedal Görünce Ne Yapmalıyız?
Şimdi biraz pratik konuşalım.
Notanızda con ped. veya con pedale görüyorsanız öncelikle bunun pedal kullanımına işaret ettiğini bilin.
Fakat pedalı sürekli aşağıda tutmak yerine müziğin yapısını dinlemek gerekir.
Örneğin:
• Akor değişimlerine dikkat edin.
Harmoni değiştiğinde pedalın yenilenmesi çoğu pasajda daha temiz bir ses sağlayabilir.
• Bas notalarını dinleyin.
Özellikle düşük frekanslı sesler pedal altında uzun süre tutulduğunda müziği kolayca bulanıklaştırabilir.
• Pedalı sadece “ses uzatmak” için düşünmeyin.
Pedal, aynı zamanda legato hissi yaratmak, rezonansı artırmak ve farklı ses katmanlarını birbirine bağlamak için kullanılabilir.
• Kulağınıza güvenin ama kulağınızı eğitin.
Pedalın doğru kullanımı yalnızca ayağın yaptığı bir hareket değildir. Kulak, el ve ayak birlikte çalışır.
Mert burada yine devreye girdi:
“Önce sistemi öğren, sonra özgürleş.”
Elif'in cevabı ise kısa oldu:
“Önce dinle, sonra sistemi uygula.”
Aslında ikisi de aynı şeyi söylüyordu.
Con Pedal ile Senza Pedale Arasındaki Fark
Bir başka önemli ifade de senza pedaledir.
İtalyanca senza, “olmadan” anlamına gelir. Dolayısıyla senza pedale, “pedalsız” anlamında kullanılır.
Böylece iki ifade arasında oldukça açık bir karşıtlık ortaya çıkar:
Con pedale → pedal ile
Senza pedale → pedalsız
Fakat yine burada icracının yorum alanı tamamen ortadan kalkmaz.
Çünkü nota üzerindeki işaretler müziğin bütün ayrıntılarını her zaman tek başına anlatmaz.
Bir besteci bazı bölümlerde pedalın ne zaman basılıp ne zaman bırakılacağını çok ayrıntılı şekilde gösterebilir. Başka bir eserde ise daha genel bir “con pedale” ifadesiyle kararın önemli bir kısmını icracıya bırakabilir.
Bu da piyano icrasını ilginç yapan unsurlardan biridir.
İki piyanist aynı notaları çalabilir.
İkisi de teknik olarak doğru olabilir.
Ama ortaya çıkan müzik yine de birbirinin aynısı olmayabilir.
Bir Forum Sorusu Bize Ne Öğretebilir?
Hikâyenin sonunda Mert ve Elif'le aynı masada otururken ilk soruya geri döndük.
“Con pedal ne demek?”
Başlangıçta cevabı iki kelimeyle verebilirdik:
“Pedalla çal.”
Ama konuya biraz yakından bakınca bunun yeterli olmadığını gördük.
Çünkü müzikte bir terimin sözlük anlamı ile müzikal anlamı arasında bazen büyük bir mesafe bulunuyor.
Con pedale, piyaniste pedal kullanmasını söyler. Fakat pedalın tam olarak nasıl kullanılacağı çoğu zaman müziğin armonisine, ritmine, artikülasyonuna, enstrümana, akustiğe ve icracının yorumuna bağlıdır.
Bu yüzden nota üzerinde “con ped.” gördüğünüzde panik yapmayın.
Ayağınızı pedala koyun ama kulağınızı da müziğin içinde tutun.
Bir akor değiştiğinde sesin nasıl değiştiğini dinleyin.
Pedalı hiç kullanmadığınız hâliyle aynı bölümü çalın.
Sonra pedal ekleyin.
Aradaki farkı kendiniz duyun.
Çünkü bazen müzik teorisinde okuduğunuz bir cümle, piyanonun başında duyduğunuz tek bir ses kadar öğretici olmayabilir.
Ve Hikâyenin Sonunda Asıl Soru
O gece eve dönerken aklımda artık sadece “con pedal ne demek?” sorusu yoktu.
Daha farklı bir soru vardı:
Bir müzik eserini gerçekten doğru çalmak ne demektir?
Notada yazanı eksiksiz yapmak mı?
Yoksa yazılanın arkasındaki müzikal düşünceyi anlayıp onu kendi yorumunla yeniden kurmak mı?
Belki de ikisinin arasında bir yerde.
Tıpkı Mert ile Elif'in yaklaşımı gibi.
Biri yapının önemini hatırlatıyordu.
Diğeri yapının içindeki insan duygusunu.
Bence müziğin güzel tarafı da tam burada ortaya çıkıyor. Çözüm üretmekle hissetmek birbirinin karşıtı değil. Strateji, duyguyu görünür hâle getirebilir; empati ise tekniğin neden gerekli olduğunu hatırlatabilir.
Piyanonun başında sağ ayağınızı pedala götürdüğünüzde aslında yalnızca mekanik bir parçaya basmıyorsunuz.
Bir sesin ne kadar yaşayacağına karar veriyorsunuz.
Bir akorun diğerine nasıl bağlanacağını belirliyorsunuz.
Bazen bir notanın hemen susmasına, bazen de salonda birkaç saniye daha dolaşmasına izin veriyorsunuz.
Belki de con pedale kelimesini bu yüzden sadece “pedalla çal” diye hatırlamamak gerekiyor.
Daha güzel bir karşılığı var:
“Sese biraz daha yaşama alanı bırak.”
Bir dahaki sefere notanızın üzerinde con ped. gördüğünüzde bunu deneyin.
Pedala basın.
Sonra bir an durun ve dinleyin.
Seslerin birbirine nasıl dokunduğunu fark ediyor musunuz?
Pedalı değiştirdiğiniz anda müziğin karakteri değişiyor mu?
Ve en önemlisi, sizce besteci o sesi neden biraz daha uzun yaşatmak istemiş olabilir?
Belki de küçük bir nota işaretinin asıl hikâyesi tam burada başlıyor.
Kaynak notu: Con pedale teriminin temel anlamı ve piyano pedal kullanımı için Musicnotes, Conservatory Canada'nın müzik teorisi materyalleri ve piyano pedal tarihine ilişkin David Rowland'ın çalışmaları incelenmiştir. Terim, müzik sözlüklerinde genel olarak “with the pedal / pedal ile” şeklinde açıklanmaktadır. Pedal kullanımının her durumda sürekli basılı tutulması anlamına gelmediği, icracının pasajın müzikal yapısına göre pedal değişiklikleri yapabildiği de ilgili piyano pedagojisi kaynaklarında vurgulanmaktadır.
Cinsiyet vurgusunu daha incelikli kurHikâyedeki forum atmosferini güçlendir
Cinsiyet vurgusunu daha incelikli kur
Hikâyedeki forum atmosferini güçlendir
Teknik açıklamaları daha net sırala
Arkasında enstrümanın tarihi, bestecinin dönemi, salonun akustiği, kullanılan piyano ve icracının yorumu vardır.
Bu noktada Elif'in söylediği bir şey özellikle aklımda kaldı:
“Bazen eski bir notayı çalarken sadece bestecinin ne yazdığını değil, o notanın yazıldığı dünyayı da düşünmek gerekiyor.”
Bence çok haklıydı.
Peki Con Pedal Görünce Ne Yapmalıyız?
Şimdi biraz pratik konuşalım.
Notanızda con ped. veya con pedale görüyorsanız öncelikle bunun pedal kullanımına işaret ettiğini bilin.
Fakat pedalı sürekli aşağıda tutmak yerine müziğin yapısını dinlemek gerekir.
Örneğin:
• Akor değişimlerine dikkat edin.
Harmoni değiştiğinde pedalın yenilenmesi çoğu pasajda daha temiz bir ses sağlayabilir.
• Bas notalarını dinleyin.
Özellikle düşük frekanslı sesler pedal altında uzun süre tutulduğunda müziği kolayca bulanıklaştırabilir.
• Pedalı sadece “ses uzatmak” için düşünmeyin.
Pedal, aynı zamanda legato hissi yaratmak, rezonansı artırmak ve farklı ses katmanlarını birbirine bağlamak için kullanılabilir.
• Kulağınıza güvenin ama kulağınızı eğitin.
Pedalın doğru kullanımı yalnızca ayağın yaptığı bir hareket değildir. Kulak, el ve ayak birlikte çalışır.
Mert burada yine devreye girdi:
“Önce sistemi öğren, sonra özgürleş.”
Elif'in cevabı ise kısa oldu:
“Önce dinle, sonra sistemi uygula.”
Aslında ikisi de aynı şeyi söylüyordu.
Con Pedal ile Senza Pedale Arasındaki Fark
Bir başka önemli ifade de senza pedaledir.
İtalyanca senza, “olmadan” anlamına gelir. Dolayısıyla senza pedale, “pedalsız” anlamında kullanılır.
Böylece iki ifade arasında oldukça açık bir karşıtlık ortaya çıkar:
Con pedale → pedal ile
Senza pedale → pedalsız
Fakat yine burada icracının yorum alanı tamamen ortadan kalkmaz.
Çünkü nota üzerindeki işaretler müziğin bütün ayrıntılarını her zaman tek başına anlatmaz.
Bir besteci bazı bölümlerde pedalın ne zaman basılıp ne zaman bırakılacağını çok ayrıntılı şekilde gösterebilir. Başka bir eserde ise daha genel bir “con pedale” ifadesiyle kararın önemli bir kısmını icracıya bırakabilir.
Bu da piyano icrasını ilginç yapan unsurlardan biridir.
İki piyanist aynı notaları çalabilir.
İkisi de teknik olarak doğru olabilir.
Ama ortaya çıkan müzik yine de birbirinin aynısı olmayabilir.
Bir Forum Sorusu Bize Ne Öğretebilir?
Hikâyenin sonunda Mert ve Elif'le aynı masada otururken ilk soruya geri döndük.
“Con pedal ne demek?”
Başlangıçta cevabı iki kelimeyle verebilirdik:
“Pedalla çal.”
Ama konuya biraz yakından bakınca bunun yeterli olmadığını gördük.
Çünkü müzikte bir terimin sözlük anlamı ile müzikal anlamı arasında bazen büyük bir mesafe bulunuyor.
Con pedale, piyaniste pedal kullanmasını söyler. Fakat pedalın tam olarak nasıl kullanılacağı çoğu zaman müziğin armonisine, ritmine, artikülasyonuna, enstrümana, akustiğe ve icracının yorumuna bağlıdır.
Bu yüzden nota üzerinde “con ped.” gördüğünüzde panik yapmayın.
Ayağınızı pedala koyun ama kulağınızı da müziğin içinde tutun.
Bir akor değiştiğinde sesin nasıl değiştiğini dinleyin.
Pedalı hiç kullanmadığınız hâliyle aynı bölümü çalın.
Sonra pedal ekleyin.
Aradaki farkı kendiniz duyun.
Çünkü bazen müzik teorisinde okuduğunuz bir cümle, piyanonun başında duyduğunuz tek bir ses kadar öğretici olmayabilir.
Ve Hikâyenin Sonunda Asıl Soru
O gece eve dönerken aklımda artık sadece “con pedal ne demek?” sorusu yoktu.
Daha farklı bir soru vardı:
Bir müzik eserini gerçekten doğru çalmak ne demektir?
Notada yazanı eksiksiz yapmak mı?
Yoksa yazılanın arkasındaki müzikal düşünceyi anlayıp onu kendi yorumunla yeniden kurmak mı?
Belki de ikisinin arasında bir yerde.
Tıpkı Mert ile Elif'in yaklaşımı gibi.
Biri yapının önemini hatırlatıyordu.
Diğeri yapının içindeki insan duygusunu.
Bence müziğin güzel tarafı da tam burada ortaya çıkıyor. Çözüm üretmekle hissetmek birbirinin karşıtı değil. Strateji, duyguyu görünür hâle getirebilir; empati ise tekniğin neden gerekli olduğunu hatırlatabilir.
Piyanonun başında sağ ayağınızı pedala götürdüğünüzde aslında yalnızca mekanik bir parçaya basmıyorsunuz.
Bir sesin ne kadar yaşayacağına karar veriyorsunuz.
Bir akorun diğerine nasıl bağlanacağını belirliyorsunuz.
Bazen bir notanın hemen susmasına, bazen de salonda birkaç saniye daha dolaşmasına izin veriyorsunuz.
Belki de con pedale kelimesini bu yüzden sadece “pedalla çal” diye hatırlamamak gerekiyor.
Daha güzel bir karşılığı var:
“Sese biraz daha yaşama alanı bırak.”
Bir dahaki sefere notanızın üzerinde con ped. gördüğünüzde bunu deneyin.
Pedala basın.
Sonra bir an durun ve dinleyin.
Seslerin birbirine nasıl dokunduğunu fark ediyor musunuz?
Pedalı değiştirdiğiniz anda müziğin karakteri değişiyor mu?
Ve en önemlisi, sizce besteci o sesi neden biraz daha uzun yaşatmak istemiş olabilir?
Belki de küçük bir nota işaretinin asıl hikâyesi tam burada başlıyor.
Kaynak notu: Con pedale teriminin temel anlamı ve piyano pedal kullanımı için Musicnotes, Conservatory Canada'nın müzik teorisi materyalleri ve piyano pedal tarihine ilişkin David Rowland'ın çalışmaları incelenmiştir. Terim, müzik sözlüklerinde genel olarak “with the pedal / pedal ile” şeklinde açıklanmaktadır. Pedal kullanımının her durumda sürekli basılı tutulması anlamına gelmediği, icracının pasajın müzikal yapısına göre pedal değişiklikleri yapabildiği de ilgili piyano pedagojisi kaynaklarında vurgulanmaktadır.
Cinsiyet vurgusunu daha incelikli kurHikâyedeki forum atmosferini güçlendir
Cinsiyet vurgusunu daha incelikli kur
Hikâyedeki forum atmosferini güçlendir
Teknik açıklamaları daha net sırala