Baris
New member
Burada konu biraz daha ilginç hale geliyor.
2020'de dünya nüfusunun yaklaşık %24,2'si herhangi bir dine bağlı olmadığını belirtiyordu. Bu grup ateistler, agnostikler ve kendisini belirli bir dine ait görmeyen insanlardan oluşuyor. Sayıları yaklaşık 1,9 milyara ulaşıyor. Pew Research Center
Yani dini olmayan veya herhangi bir dini kimlikle özdeşleşmeyen insanlar, küresel ölçekte Hristiyanlar ve Müslümanlardan sonra en büyük kategori durumunda.
Bu noktada “dine inanmıyor” ifadesini de dikkatli kullanmak gerekiyor. Dini bağlılığı olmayan herkes ateist değildir.
Bir kişi “Ben herhangi bir dine bağlı değilim ama Tanrı'nın varlığı konusunda kararsızım” diyebilir.
Başka biri “Hiçbir dine inanmıyorum” diyebilir.
Bir başkası ise “Kendimi herhangi bir dine ait hissetmiyorum ama manevi bir hayatım var” diyebilir.
Dolayısıyla dini bağlılık ile kişisel inanç aynı şey değildir.
Erkekler Başka, Kadınlar Başka mı Düşünüyor?
Forumlarda bu noktada konu genellikle ilginç bir yere gidiyor: “Peki erkekler dine daha mı stratejik bakıyor, kadınlar daha mı duygusal yaklaşıyor?”
Bu tür cümleler kulağa kolay geliyor ama insan davranışını açıklamak için fazlasıyla basit.
Bir erkek dini hayatında düzen, disiplin ve anlam arayışı üzerinden değerlendirebilir. Başka bir erkek içinse din; ailesiyle ilişkilerini, toplumsal sorumluluklarını ve vicdanını anlamlandırdığı bir alan olabilir.
Aynı şekilde bir kadın dini daha çok topluluk, dayanışma ve ilişkiler üzerinden yaşayabilir. Başka bir kadın için ise ibadet, kişisel disiplin veya entelektüel sorgulama çok daha belirleyici olabilir.
Hatta roller tamamen tersine dönebilir.
Mesela düşünün:
Ahmet, dini sorulara “Önce problemi tanımlayalım, sonra çözüm yollarını sıralayalım” diyerek yaklaşan analitik bir mühendis olabilir.
Zeynep ise aynı konuda “Bu inancın insan ilişkilerine ne kattığını anlamak istiyorum” diyebilir.
Ama bir başka Zeynep matematikçi olup dini metinlerin tarihsel gelişimini araştırabilir; bir başka Ahmet de ailesiyle birlikte dini bayramların sosyal bağlarını önemseyebilir.
İnsanları cinsiyete göre iki kutuya ayırmak yerine kişilik, eğitim, kültür, yaş, aile ortamı, yaşam deneyimleri ve bireysel tercihler gibi değişkenlere bakmak çok daha anlamlı.
Kısacası insan davranışı Excel tablosu değil. “Erkek = strateji, kadın = empati” formülünü yazıp Enter'a basınca sonuç vermiyor.
Dünya Haritasında Tek Bir Din Yok
Dünyada en fazla mensubu bulunan dini grup Hristiyanlık olsa da küresel tablo bundan çok daha renkli.
2020 verileri şöyle özetlenebilir:
- Hristiyanlık: %28,8
- İslam: %25,6
- Dini bağlılığı olmayanlar: %24,2
- Hinduizm: %14,9
- Budizm: %4,1
- Diğer dinler: %2,2
- Yahudilik: yaklaşık %0,2 Pew Research Center+1
Burada özellikle “dini bağlılığı olmayanlar” kategorisinin büyüklüğü dikkat çekiyor.
Üstelik bu oran ülkeden ülkeye dramatik biçimde değişiyor. Örneğin Avrupa'da 2020'de nüfusun %67,1'i Hristiyan, %25,3'ü dini bağlılığı olmayan kişilerden oluşuyordu. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da ise nüfusun %94,2'si Müslümandı. Asya-Pasifik bölgesinde ise hiçbir büyük dini grup tek başına çoğunluğu oluşturmuyordu. Pew Research Center+1
İşte bu yüzden “Dünyada insanlar hangi dine inanıyor?” sorusuna ülke belirtmeden verilen cevap biraz eksik kalıyor.
Çünkü İstanbul'da, Delhi'de, Roma'da, Tokyo'da veya Lagos'ta aynı soruyu sorduğunuzda karşınıza bambaşka sosyal manzaralar çıkabilir.
En Çok İnanılan Din ile En Çok Yaşanan Din Aynı Şey mi?
Bence konunun en ilginç taraflarından biri burası.
Bir insan kendisini Müslüman, Hristiyan, Hindu, Budist veya Yahudi olarak tanımlayabilir ama dini pratiklerini çok farklı düzeylerde yaşayabilir.
Bir başkası ailesinin dini kimliğini benimseyebilir fakat dini ritüellerle çok az ilgilenebilir.
Bir diğeri ise kendisini dindar olarak tanımlamasa bile hayatında dua, meditasyon veya manevi pratiklere yer verebilir.
Dolayısıyla “Kaç kişi bu dine inanıyor?” sorusuyla “Kaç kişi bu dini aktif biçimde uyguluyor?” sorusu birbirinden farklıdır.
İstatistikler bize büyük resmi gösterir; bireysel deneyimler ise o resmin içindeki insanları görmemizi sağlar.
Bir başka deyişle, rakamlar haritadır ama insan hikâyeleri o haritanın üzerindeki şehirlerdir.
Sonuç: Dünya Bir İnanç Haritasından Çok Daha Fazlası
Bugünkü verilere göre dünyada en fazla mensubu bulunan dini grup Hristiyanlıktır. İslam ikinci sırada, Hinduizm üçüncü sırada yer alıyor. Bunun yanında yaklaşık 1,9 milyar insan herhangi bir dini bağlılığa sahip olmadığını belirtiyor. Pew Research Center
Fakat bu rakamları bir “dinler ligi” gibi görmek pek anlamlı değil.
Çünkü din, yalnızca nüfus sayımı sırasında işaretlenen bir kutucuk değil. Bir insan için aile olabilir, tarih olabilir, felsefe olabilir, ibadet olabilir, topluluk olabilir, kimlik olabilir veya bütün bunların birkaçının aynı anda birleşimi olabilir.
Belki de daha güzel soru şu:
“Dünyada en çok hangi dine inanılıyor?” yerine “İnsanlar neden farklı şekillerde inanıyor, inanmıyor ve anlam arıyor?” diye sorsak ne öğrenirdik?
Çünkü dünya nüfusunun milyarlarca kişilik bir topluluk olduğunu düşünürsek, herkesin aynı cevabı vermesini beklemek zaten biraz garip olurdu.
Sonuçta insanlık tarihinde ortak olan şey belki de tek bir inançtan ziyade anlam arayışı.
Kimisi camide, kimisi kilisede, kimisi tapınakta, kimisi sinagogda, kimisi meditasyon yaparken, kimisi doğanın içinde, kimisi ise hiçbir dini çerçevede kendini tanımlamadan hayatın büyük sorularına cevap arıyor.
Ve galiba dünyanın en ilginç tarafı da tam olarak bu: Aynı gezegende yaşıyoruz, aynı gökyüzüne bakıyoruz ama “Hayatın anlamı nedir?” sorusuna milyarlarca farklı hikâyeyle cevap verebiliyoruz.
2020'de dünya nüfusunun yaklaşık %24,2'si herhangi bir dine bağlı olmadığını belirtiyordu. Bu grup ateistler, agnostikler ve kendisini belirli bir dine ait görmeyen insanlardan oluşuyor. Sayıları yaklaşık 1,9 milyara ulaşıyor. Pew Research Center
Yani dini olmayan veya herhangi bir dini kimlikle özdeşleşmeyen insanlar, küresel ölçekte Hristiyanlar ve Müslümanlardan sonra en büyük kategori durumunda.
Bu noktada “dine inanmıyor” ifadesini de dikkatli kullanmak gerekiyor. Dini bağlılığı olmayan herkes ateist değildir.
Bir kişi “Ben herhangi bir dine bağlı değilim ama Tanrı'nın varlığı konusunda kararsızım” diyebilir.
Başka biri “Hiçbir dine inanmıyorum” diyebilir.
Bir başkası ise “Kendimi herhangi bir dine ait hissetmiyorum ama manevi bir hayatım var” diyebilir.
Dolayısıyla dini bağlılık ile kişisel inanç aynı şey değildir.
Erkekler Başka, Kadınlar Başka mı Düşünüyor?
Forumlarda bu noktada konu genellikle ilginç bir yere gidiyor: “Peki erkekler dine daha mı stratejik bakıyor, kadınlar daha mı duygusal yaklaşıyor?”
Bu tür cümleler kulağa kolay geliyor ama insan davranışını açıklamak için fazlasıyla basit.
Bir erkek dini hayatında düzen, disiplin ve anlam arayışı üzerinden değerlendirebilir. Başka bir erkek içinse din; ailesiyle ilişkilerini, toplumsal sorumluluklarını ve vicdanını anlamlandırdığı bir alan olabilir.
Aynı şekilde bir kadın dini daha çok topluluk, dayanışma ve ilişkiler üzerinden yaşayabilir. Başka bir kadın için ise ibadet, kişisel disiplin veya entelektüel sorgulama çok daha belirleyici olabilir.
Hatta roller tamamen tersine dönebilir.
Mesela düşünün:
Ahmet, dini sorulara “Önce problemi tanımlayalım, sonra çözüm yollarını sıralayalım” diyerek yaklaşan analitik bir mühendis olabilir.
Zeynep ise aynı konuda “Bu inancın insan ilişkilerine ne kattığını anlamak istiyorum” diyebilir.
Ama bir başka Zeynep matematikçi olup dini metinlerin tarihsel gelişimini araştırabilir; bir başka Ahmet de ailesiyle birlikte dini bayramların sosyal bağlarını önemseyebilir.
İnsanları cinsiyete göre iki kutuya ayırmak yerine kişilik, eğitim, kültür, yaş, aile ortamı, yaşam deneyimleri ve bireysel tercihler gibi değişkenlere bakmak çok daha anlamlı.
Kısacası insan davranışı Excel tablosu değil. “Erkek = strateji, kadın = empati” formülünü yazıp Enter'a basınca sonuç vermiyor.
Dünya Haritasında Tek Bir Din Yok
Dünyada en fazla mensubu bulunan dini grup Hristiyanlık olsa da küresel tablo bundan çok daha renkli.
2020 verileri şöyle özetlenebilir:
- Hristiyanlık: %28,8
- İslam: %25,6
- Dini bağlılığı olmayanlar: %24,2
- Hinduizm: %14,9
- Budizm: %4,1
- Diğer dinler: %2,2
- Yahudilik: yaklaşık %0,2 Pew Research Center+1
Burada özellikle “dini bağlılığı olmayanlar” kategorisinin büyüklüğü dikkat çekiyor.
Üstelik bu oran ülkeden ülkeye dramatik biçimde değişiyor. Örneğin Avrupa'da 2020'de nüfusun %67,1'i Hristiyan, %25,3'ü dini bağlılığı olmayan kişilerden oluşuyordu. Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da ise nüfusun %94,2'si Müslümandı. Asya-Pasifik bölgesinde ise hiçbir büyük dini grup tek başına çoğunluğu oluşturmuyordu. Pew Research Center+1
İşte bu yüzden “Dünyada insanlar hangi dine inanıyor?” sorusuna ülke belirtmeden verilen cevap biraz eksik kalıyor.
Çünkü İstanbul'da, Delhi'de, Roma'da, Tokyo'da veya Lagos'ta aynı soruyu sorduğunuzda karşınıza bambaşka sosyal manzaralar çıkabilir.
En Çok İnanılan Din ile En Çok Yaşanan Din Aynı Şey mi?
Bence konunun en ilginç taraflarından biri burası.
Bir insan kendisini Müslüman, Hristiyan, Hindu, Budist veya Yahudi olarak tanımlayabilir ama dini pratiklerini çok farklı düzeylerde yaşayabilir.
Bir başkası ailesinin dini kimliğini benimseyebilir fakat dini ritüellerle çok az ilgilenebilir.
Bir diğeri ise kendisini dindar olarak tanımlamasa bile hayatında dua, meditasyon veya manevi pratiklere yer verebilir.
Dolayısıyla “Kaç kişi bu dine inanıyor?” sorusuyla “Kaç kişi bu dini aktif biçimde uyguluyor?” sorusu birbirinden farklıdır.
İstatistikler bize büyük resmi gösterir; bireysel deneyimler ise o resmin içindeki insanları görmemizi sağlar.
Bir başka deyişle, rakamlar haritadır ama insan hikâyeleri o haritanın üzerindeki şehirlerdir.
Sonuç: Dünya Bir İnanç Haritasından Çok Daha Fazlası
Bugünkü verilere göre dünyada en fazla mensubu bulunan dini grup Hristiyanlıktır. İslam ikinci sırada, Hinduizm üçüncü sırada yer alıyor. Bunun yanında yaklaşık 1,9 milyar insan herhangi bir dini bağlılığa sahip olmadığını belirtiyor. Pew Research Center
Fakat bu rakamları bir “dinler ligi” gibi görmek pek anlamlı değil.
Çünkü din, yalnızca nüfus sayımı sırasında işaretlenen bir kutucuk değil. Bir insan için aile olabilir, tarih olabilir, felsefe olabilir, ibadet olabilir, topluluk olabilir, kimlik olabilir veya bütün bunların birkaçının aynı anda birleşimi olabilir.
Belki de daha güzel soru şu:
“Dünyada en çok hangi dine inanılıyor?” yerine “İnsanlar neden farklı şekillerde inanıyor, inanmıyor ve anlam arıyor?” diye sorsak ne öğrenirdik?
Çünkü dünya nüfusunun milyarlarca kişilik bir topluluk olduğunu düşünürsek, herkesin aynı cevabı vermesini beklemek zaten biraz garip olurdu.
Sonuçta insanlık tarihinde ortak olan şey belki de tek bir inançtan ziyade anlam arayışı.
Kimisi camide, kimisi kilisede, kimisi tapınakta, kimisi sinagogda, kimisi meditasyon yaparken, kimisi doğanın içinde, kimisi ise hiçbir dini çerçevede kendini tanımlamadan hayatın büyük sorularına cevap arıyor.
Ve galiba dünyanın en ilginç tarafı da tam olarak bu: Aynı gezegende yaşıyoruz, aynı gökyüzüne bakıyoruz ama “Hayatın anlamı nedir?” sorusuna milyarlarca farklı hikâyeyle cevap verebiliyoruz.